Prawne podstawy prowadzenia działalności gospodarczej

Omawiając prawne aspekty zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej należy na wstępie zastanowić się czym według przepisów prawa jest działalność gospodarcza. Definicję tę można znaleźć w ustawie z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, w którym czytamy, że działalność gospodarcza to działalność zarobkowa związana z wytwarzaniem, budowaniem, handlem, usługami oraz eksploatacją kopalni. Do działalności gospodarczej jest również zaliczana działalność zawodowa prowadzona w sposób ciągły i zorganizowany.

Istotne również z punktu widzenia prowadzenia własnego biznesu jest poznanie definicji przedsiębiorcy, która wynika z artykułu 4 ustawy z 2 lipca 2002 r., o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. Za przedsiębiorę będzie uważana osoba fizyczna lub prawna prowadząca działalność we własnym imieniu, wspólnicy spółki cywilnej, w takim zakresie w jakim podejmują oni działania związane z prowadzoną przez siebie działalnością. Przedsiębiorcą może być również instytucja, które ustawa nadaje status osoby prawnej i zezwala na prowadzenie działalności gospodarczej.

Prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce zakłada stosowanie w praktyce wynikających z prawa zasad, są to:

  1. Swoboda podejmowania działalności gospodarczej – zasada ta zakłada, że wszyscy obywatele mają prawo do podjęcia działalności gospodarczej na zasadach określonych prawem.

  1. Ograniczona swoboda podejmowania działalności gospodarczej ze względu na konieczność uzyskania koncesji – przepisy prawa definiują obszary w ramach, których swoboda podejmowania działalności gospodarczej jest ograniczona, są to obszary wymagające koncesji. Z tej zasady wynika możliwość udzielenia, nie udzielenia, zmiany i cofnięcia koncesji na prowadzenie określonej działalności gospodarczej, która to możliwość należy do ministra właściwego dla danego obszaru działalności objętego koncesją. Istnieje katalog rodzajów działalności, które podlegają ograniczonej swobodzie podejmowania działalności gospodarczej. Dotyczą one obszarów górnictwa, energetyki, emisji programów TV i radiowych, ochrony osób i mienia, przewozów lotniczych oraz gospodarki odpadami.

  1. Działalność gospodarcza objęta zezwoleniami – niektóre formy działalności gospodarczej wymagają spełnienia pewnych określonych prawem warunków, potwierdzeniem, że przyszły przedsiębiorca owe warunki spełnił oraz, że nie zachodzą, żadne przeszkody do podjęcia działalności, jest wydanie zezwolenia na prowadzenie określonej działalności gospodarczej. Konieczność uzyskania pozwoleń dotyczy branży telekomunikacyjnej, finansowej (konkretnie banków i firm ubezpieczeniowych), gospodarki odpadami, sprzedaży alkoholu, produkcji i importu leków, gier losowych.

  1. Działalność gospodarcza objęta licencjami – licencja to potwierdzenie, że dana osoba jest upoważniona do prowadzenia określonej działalności gospodarczej ponieważ spełniła przewidziane prawem warunki. Uzyskanie licencji konieczne jest w branży transportowej (kolej i taksówki) oraz w przypadku pracy syndyka.

  2. Zasada równości – mówi o tym, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma taki sam dostęp do ochrony prawnej oraz dostęp do otwartego rynku. W taki sam sposób podlega również opodatkowaniu i innym obciążeniom. Innymi słowy bez względu na formę prawną i rodzaj prowadzonej działalności każda firma może dochodzić swoich praw przed sądem, ma prawo konkurować na rynku, każda ma też obowiązek płacenia podatków.

  1. Zasada ochrony konkurencji – zakłada, że przedsiębiorca powinien prowadzić działania w myśl zdrowej konkurencji, nie wolno mu podejmować działań zmierzających do monopolizacji rynku.

  1. Zasada swobody umów – zgodnie z tą zasadą strony zawierające umowę, mogą ją tak skonstruować jak tylko mają na to ochotę, jedyne ograniczenie to konieczność zachowania natury powstającego w ten sposób stosunku, były zgodne z prawem oraz nie naruszały zasad współżycia społecznego. Zasada swobody umów przejawia się w czterech aspektach:

            • swobodzie decyzji o zawarciu umowy

            • swobodzie decyzji co do partnerów umowy

            • swobodzie treści umowy

            • swobodzie formy umowy.